@KL68
เรียนรู้ระบบนับคะแนนวอลเลย์บอลทั้ง 5 เซต
ระบบนับคะแนนวอลเลย์บอล ทำไมบางเซตจบที่ 25-23 แต่บางเกมต้องเล่นต่อถึง 30-28 ทั้งที่คะแนนเกิน 25 ไปแล้ว? คำตอบอยู่ที่กติกาการชนะห่างอย่างน้อย 2 แต้ม และระบบ Rally Point ที่ให้คะแนนทุกครั้งเมื่อจบการเล่น ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายเสิร์ฟหรือฝ่ายรับก็ตาม
แล้วถ้าทั้งสองทีมเสมอกัน 2-2 เซต ทำไมเซตสุดท้ายจึงแข่งเพียง 15 แต้ม? บทความนี้จะอธิบายตั้งแต่การได้คะแนน การดิวซ์ การตัดสินผู้ชนะ ไปจนถึงวิธีอ่านสกอร์บนหน้าจอ พร้อมตัวอย่างที่ช่วยให้เข้าใจการแข่งขันได้ง่ายขึ้น แม้เพิ่งเริ่มติดตามกีฬาชนิดนี้
Rally Point คือระบบที่ให้คะแนนแก่ทีมที่ชนะการเล่นแต่ละลูก ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายเสิร์ฟหรือรับเสิร์ฟ ต่างจากระบบ Side Out แบบเดิมที่ฝ่ายรับชนะการเล่นแล้วจะได้สิทธิ์เสิร์ฟ แต่ยังไม่ได้คะแนน ด้วยระบบปัจจุบัน ทุกครั้งที่จบแรลลี่จะมีทีมได้รับ 1 คะแนนเสมอ ซึ่งเป็นหลักการที่ FIVB ใช้ในการแข่งขันระดับสากล
ตามกติกาวอลเลย์บอล ทีมสามารถได้คะแนนจากหลายสถานการณ์ ไม่จำเป็นต้องเป็นการตบลูกลงพื้นเท่านั้น เช่น
สิ่งที่ต้องแยกให้ออกคือ การได้คะแนนกับสิทธิ์เสิร์ฟไม่ใช่เรื่องเดียวกัน หากฝ่ายรับชนะการเล่น จะได้รับทั้ง 1 คะแนนและสิทธิ์เสิร์ฟในแรลลี่ถัดไป พร้อมหมุนตำแหน่งตามกติกา แต่ถ้าฝ่ายเสิร์ฟทำคะแนนได้ ก็ยังคงเป็นฝ่ายเสิร์ฟต่อโดยไม่ต้องหมุนตำแหน่งใหม่
กติกานับคะแนนวอลเลย์บอลเซตละ 25 และ 15 แต้ม
การแข่งขันในร่มมาตรฐานใช้รูปแบบ Best of Five หรือชนะ 3 ใน 5 เซต โดยเซตที่ 1-4 เล่นถึง 25 คะแนน ส่วนเซตที่ 5 เล่นถึง 15 คะแนน แต่การถึงคะแนนเป้าหมายไม่ได้ทำให้จบเซตเสมอไป เพราะทีมที่ชนะต้องนำคู่แข่งอย่างน้อย 2 แต้ม ตามกติกาการแข่งขันของ FIVB
| รูปแบบการแข่งขัน | คะแนนเป้าหมาย | เงื่อนไขชนะ | ตัวอย่าง |
| เซตที่ 1-4 | 25 | นำอย่างน้อย 2 แต้ม | 25-21, 26-24 |
| เซตที่ 5 (ไทเบรก) | 15 | นำอย่างน้อย 2 แต้ม | 15-12, 17-15 |
| ผลรวมทั้งแมตช์ | ชนะ 3 เซต | ครบ 3 เซตก่อน | 3-0, 3-1, 3-2 |
ตัวอย่างเช่น หากทีมไทยนำญี่ปุ่น 24-23 แล้วทำคะแนนถัดไปได้ ไทยจะชนะเซตนั้น 25-23 ทันที แต่ถ้าญี่ปุ่นตีเสมอเป็น 24-24 ทั้งสองทีมต้องเล่นต่อจนกว่าจะมีฝ่ายใดนำห่าง 2 คะแนน การนับคะแนนวอลเลย์บอลจึงไม่ได้ดูเพียงว่าใครแตะ 25 ก่อน แต่ต้องตรวจสอบส่วนต่างคะแนนทุกครั้ง
การแข่งขันไม่ได้ใช้ระบบชนะ 3 ใน 5 เซตทุกรายการ เพราะบางทัวร์นาเมนต์ระดับโรงเรียนหรือการแข่งขันที่กำหนดรูปแบบเฉพาะอาจใช้ระบบชนะ 2 ใน 3 เซต จึงควรตรวจสอบระเบียบของแต่ละรายการก่อน
เมื่อคะแนนเสมอกันที่ 24-24 ในเซตปกติ จะเข้าสู่สถานการณ์ที่เรียกว่า Deuce หรือดิวซ์ ตามระบบนับคะแนนวอลเลย์บอล ทั้งสองทีมต้องแข่งขันต่อจนกว่าจะมีฝ่ายใดทำคะแนนนำห่าง 2 แต้ม เช่น 26-24 หรือ 27-25 โดยไม่มีการกำหนดเพดานคะแนนสูงสุดไว้ที่ 25 คะแนน ดังนั้น เซตหนึ่งอาจจบที่ 30-28 หรือสูงกว่านั้นได้ หากทั้งสองฝ่ายยังผลัดกันทำคะแนนจนไม่สามารถทิ้งห่างได้
ลองดูตัวอย่างสมมติที่เริ่มจากคะแนน 24-24
การทำแต้มที่ 25 ได้ก่อนจึงไม่ได้หมายความว่าจะชนะเซตทันที หากคะแนนยังห่างกันเพียงแต้มเดียว เกมจะดำเนินต่อจนกว่าจะมีฝ่ายใดนำห่าง 2 แต้ม การดูสกอร์จึงต้องสังเกตทั้งตัวเลขและจังหวะที่ทีมมีโอกาสปิดเซต
สำหรับผู้ที่ติดตามตลาดวอลเลย์บอลต่อแต้ม การเข้าใจสถานการณ์ดิวซ์ช่วยให้แยกความแตกต่างระหว่างผลชนะเซตกับคะแนนรวมได้ชัดเจนขึ้น เพราะเซตที่เล่นยืดเยื้ออาจมีคะแนนรวมสูงกว่าปกติ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะคาดการณ์ผลการแข่งขันหรือผลตามเงื่อนไขราคาได้แน่นอน
เมื่อทั้งสองทีมเสมอกัน 2-2 เซต จะต้องแข่งขันเซตที่ 5 หรือไทเบรกเพื่อตัดสินผู้ชนะ สำหรับวิธีนับแต้มวอลเลย์บอลในเซตนี้ เป้าหมายจะลดจาก 25 เหลือ 15 คะแนน แต่ยังต้องชนะห่างอย่างน้อย 2 แต้มเหมือนเดิม นอกจากนี้ยังมีการเปลี่ยนแดนเมื่อทีมใดทีมหนึ่งทำได้ 8 คะแนน โดยคะแนนเดิมยังคงอยู่ ตามข้อกำหนดใน Official Volleyball Rules 2025–2028 ของ FIVB
เมื่อเกมเข้าสู่เซตตัดสิน มีรายละเอียดสำคัญ 4 อย่างที่ช่วยให้อ่านคะแนนและติดตามสถานการณ์ได้ง่ายขึ้น
ตัวอย่างเช่น ไทยกับเกาหลีใต้เสมอกัน 2-2 เซต และในเซตตัดสินไทยนำ 14-13 หากไทยทำแต้มต่อไปได้จะจบที่ 15-13 แต่ถ้าเกาหลีใต้ตีเสมอ 14-14 เกมจะดำเนินต่อจนกว่าจะมีฝ่ายหนึ่งนำห่าง 2 คะแนน เช่น 16-14 หรือ 18-16
แม้ไทเบรกจะมีเป้าหมายเพียง 15 แต้ม แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นเซตที่จบเร็วทุกครั้ง เพราะเมื่อคะแนนสูสี การแข่งขันอาจยืดเยื้อได้เช่นกัน สำหรับผู้ชมที่ติดตามเกมสด การดูคะแนนพร้อมสถานะ Match Point จะช่วยให้เข้าใจว่าจังหวะใดมีโอกาสตัดสินผลการแข่งขัน
เปรียบเทียบคะแนนระหว่างเซตกับคะแนนสะสมในตารางอันดับ
สกอร์บอร์ดการแข่งขันมักแสดงทั้งคะแนนของเซตปัจจุบันและจำนวนเซตที่แต่ละทีมชนะไปแล้ว ซึ่งเป็นข้อมูลคนละส่วนกัน ตัวอย่างเช่น ไทยนำ 2-1 เซต แต่ตามหลัง 18-21 ในเซตที่ 4 หมายความว่าไทยยังนำในภาพรวมของแมตช์ แม้กำลังเสียเปรียบในเซตปัจจุบัน การแยกตัวเลขทั้งสองส่วนออกจากกันจึงสำคัญ โดย PPTV HD 36 อธิบายว่าผลการแข่งขันรายเซตและผลรวมของแมตช์ยังเกี่ยวข้องกับการจัดอันดับในบางรายการด้วย
สองอย่างนี้มีหน้าที่ต่างกัน คะแนนในสนามใช้ตัดสินผู้ชนะของแต่ละเซต ส่วนคะแนนสะสมในตารางใช้จัดอันดับทีมตามระเบียบการแข่งขัน โดยบางรายการใช้รูปแบบดังนี้
| ผลการแข่งขัน | คะแนนสะสมในตาราง |
| ชนะ 3-0 หรือ 3-1 | 3 คะแนน |
| ชนะ 3-2 | 2 คะแนน |
| แพ้ 2-3 | 1 คะแนน |
| แพ้ 0-3 หรือ 1-3 | 0 คะแนน |
ตารางนี้เป็นตัวอย่างระบบจัดอันดับที่ใช้ในหลายรายการ ไม่ใช่ข้อบังคับว่าทุกทัวร์นาเมนต์ต้องคิดคะแนนเหมือนกัน ผู้จัดอาจกำหนดวิธีจัดอันดับและเกณฑ์ตัดสินกรณีคะแนนเท่ากันแตกต่างออกไป จึงควรตรวจสอบระเบียบของรายการนั้นโดยตรง
เวลาติดตามผลสด หลายคนอาจเห็นทีมชนะ 3-2 เซตแล้วคิดว่าจะได้รับ 3 คะแนนในตาราง แต่ในรายการที่ใช้ระบบ 3-2-1-0 ทีมชนะจะได้เพียง 2 คะแนน ส่วนทีมแพ้ได้รับ 1 คะแนน การตรวจสอบรูปแบบการคิดคะแนนตั้งแต่ต้นจึงช่วยให้อ่านทั้งผลการแข่งขันและตารางอันดับได้ถูกต้องมากขึ้น
ระบบนับคะแนนวอลเลย์บอลใช้หลัก Rally Point โดยทีมที่ชนะการเล่นแต่ละลูกได้รับ 1 คะแนน เซตปกติเล่นถึง 25 คะแนน ส่วนเซตตัดสินเล่นถึง 15 คะแนน และทุกเซตต้องชนะห่างอย่างน้อย 2 แต้ม การแข่งขันมาตรฐานใช้ระบบชนะ 3 ใน 5 เซต เมื่อเข้าใจการดิวซ์ ไทเบรก และความแตกต่างระหว่างคะแนนในสนามกับคะแนนตารางอันดับ ก็จะติดตามการแข่งขันได้ชัดเจนขึ้น โดยไม่ต้องคาดเดาจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว
Q: วอลเลย์บอลใช้ระบบการนับคะแนนแบบใด?
A: ใช้ระบบ Rally Point ซึ่งทีมที่ชนะการเล่นแต่ละลูกจะได้รับ 1 คะแนน ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายเสิร์ฟหรือฝ่ายรับ หากฝ่ายรับทำคะแนนได้ จะได้รับสิทธิ์เสิร์ฟในจังหวะถัดไปด้วย
Q: วอลเลย์บอลหนึ่งเซตต้องทำกี่คะแนนจึงชนะ?
A: เซตที่ 1-4 ต้องทำอย่างน้อย 25 คะแนน ส่วนเซตที่ 5 ต้องทำอย่างน้อย 15 คะแนน โดยทุกเซตต้องมีคะแนนนำคู่แข่งอย่างน้อย 2 แต้มจึงจะชนะ
Q: หากคะแนนเสมอกันที่ 24-24 จะตัดสินผู้ชนะอย่างไร?
A: ทั้งสองทีมต้องแข่งขันต่อจนกว่าจะมีฝ่ายใดนำห่าง 2 คะแนน เช่น 26-24, 27-25 หรือ 30-28 โดยไม่มีการกำหนดเพดานคะแนนสูงสุดสำหรับการจบเซต
Q: ไทเบรกวอลเลย์บอลนับคะแนนและเปลี่ยนแดนอย่างไร?
A: เซตตัดสินเล่นถึง 15 คะแนน และต้องชนะห่างอย่างน้อย 2 แต้มเช่นเดียวกับเซตปกติ โดยทั้งสองทีมจะเปลี่ยนแดนเมื่อทีมใดทีมหนึ่งทำได้ 8 คะแนนก่อน
Q: วอลเลย์บอลชนะ 3-2 เซต ได้คะแนนสะสมในตารางเท่าไร?
A: ในรายการที่ใช้ระบบคะแนนสะสมแบบ 3-2-1-0 ทีมชนะ 3-2 จะได้รับ 2 คะแนน ส่วนทีมแพ้ได้รับ 1 คะแนน อย่างไรก็ตาม ควรตรวจสอบระเบียบของแต่ละรายการ เพราะอาจใช้วิธีคิดคะแนนแตกต่างกัน
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับกติกาและการนับคะแนนการแข่งขันวอลเลย์บอล ไม่ใช่คำแนะนำหรือการรับประกันผลการเดิมพัน ผู้ที่นำข้อมูลไปประกอบการตัดสินใจเกี่ยวกับการเดิมพันควรศึกษาข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง ประเมินความเสี่ยงและงบประมาณของตนเองอย่างรอบคอบ และไม่ใช้ผลการแข่งขันย้อนหลังเป็นหลักประกันผลลัพธ์ในอนาคต
